Klijnsma: gemeenten moeten weigeringen individueel toetsen

In 2015 schreef staatssecretaris Klijnsma in antwoord op Kamervragen van de PvdA en de ChristenUnie dat niemand de toegang tot schuldhulpverlening mocht worden ontzegd alleen omdat hij een koophuis heeft, geen inkomen heeft of in behandeling is bij de verslavingszorg. Gemeenten mochten zulke uitsluitingsgronden niet toepassen, en ook geen algemeen geformuleerde weigeringsgronden.

De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) kende toen maar één uitsluitingsgrond: een vreemdeling kwam alleen in aanmerking als hij een ingezetene was die rechtmatig in Nederland verbleef.

Aanleiding

Aanleiding was het rapport Onoplosbare schuldsituaties van eind november 2014. Een lector van Hogeschool Utrecht concludeerde daarin onder meer dat gemeenten verschillende soorten uitsluitingsgronden in hun beleidsregels hadden opgenomen. Daardoor vielen veel gezinnen met schulden buiten de boot.

Weigeren of uitsluiten

Volgens Klijnsma sprak de Wgs niet over uitsluitingsgronden, maar alleen over gronden om de toegang te weigeren. Weigeren mocht pas na een afweging van de individuele omstandigheden. Bijvoorbeeld als iemand zich niet aan eerdere afspraken hield of zich ernstig misdroeg tegenover medewerkers van de gemeente.

Bij uitsluitingsgronden ontbreekt zo’n afweging. Mensen komen dan simpelweg niet in aanmerking, bijvoorbeeld omdat ze geen inkomen hebben, hun echtscheiding nog niet rond is of ze in behandeling zijn bij de ggz. Dat was op grond van de Wgs niet toegestaan.

Passende ondersteuning

Volgens het rapport zat 40% van de aanvragers in een onoplosbare schuldsituatie door hun gedrag. De onderzoeker pleitte ervoor dat gemeenten voorzichtiger zijn met weigeren en bij ontbrekende motivatie kijken of die alsnog te bereiken is. Klijnsma deelde die mening. Gemeenten moesten volgens haar niet toetsen of iemand past in hun standaarddienstverlening, maar ondersteuning bieden die past bij de mogelijkheden van de hulpvrager. Samen met een preventieve aanpak zou dat leiden tot goede en effectieve schuldhulpverlening.